Czcionki:
Kontrast:

Stanowisko w sprawie wdro┼╝enia Funduszu Sprawiedliwej Transformacji

Dodano: 27.07.2020
flaga ue

Zarz─ůd Zwi─ůzku Gmin i Powiat├│w Subregionu ┬áZachodniego Wojew├│dztwa ┼Ül─ůskiego z siedzib─ů w┬áRybniku wyra┼╝a swoje poparcie dla idei wdro┼╝enia Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, jako zregionalizowanego ┼║r├│d┼éa finansowania dzia┼éa┼ä ukierunkowanych na transformacj─Ö gospodarcz─ů region├│w Unii Europejskich borykaj─ůcych si─Ö z trudno┼Ťciami przej┼Ťcia od gospodarki opartej na wydobyciu kopalin w─Ögla do gospodarki zdywersyfikowanej oraz innowacyjnej.

Zgodnie z danymi przedstawionymi w Raporcie Komisji Europejskiej nt. Oceny post─Öp├│w w zakresie reform strukturalnych, jednym z kluczowych wyzwa┼ä dla naszego kraju b─Ödzie ograniczenie emisji gaz├│w cieplarnianych poprzez obni┼╝enie emisyjno┼Ťci wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej oraz zmniejszenie energoch┼éonno┼Ťci. Zwa┼╝ywszy na trudn─ů sytuacj─Ö wyj┼Ťciow─ů, istotnym jest opracowanie sp├│jnej i d┼éugofalowej wizji sposobu zr├│wnowa┼╝enia ┼Ťrodowiskowego gospodarki.

Transformacja strukturalna kieruj─ůca w stron─Ö neutralno┼Ťci klimatycznej stanowi─ç powinna zatem podstaw─Ö modernizacji gospodarki, opartej na realizacji wyzwa┼ä rozwojowych. Potencjalny wzrost przemys┼éu zale┼╝e─ç b─Ödzie od mo┼╝liwo┼Ťci wykorzystania proekologicznych oraz innowacyjnych technologii (zgodnie z modelem gospodarki opartej na obiegu zamkni─Ötym) oraz obni┼╝enia emisyjno┼Ťci sektora energetycznego.

Propozycja mechanizmu sprawiedliwej transformacji zak┼éada zatem dzia┼éania finansowane w ramach funduszu, kt├│re ukierunkowane b─Öd─ů na dywersyfikacj─Ö, modernizacj─Ö oraz zwi─Ökszenie konkurencyjno┼Ťci regionalnej gospodarki, m.in. inwestycje produkcyjne w M┼ÜP prowadz─ůce do restrukturyzacji ekonomicznej, tworzenie nowych przedsi─Öbiorstw, inwestycje w dzia┼éania badawcze i innowacyjne, czy inwestycje dotycz─ůce regeneracji, dekontaminacji i renaturalizacji zdegradowanych teren├│w pog├│rniczych, pozwalaj─ůcych zmieni─ç ich funkcje i przeznaczenie.

Proces transformacji istotnie wp┼éynie na wszystkie regiony g├│rnicze w Polsce (┼Ül─ůsk, Wielkopolsk─Ö, Dolny ┼Ül─ůsk, ┼ü├│dzkie, Lubelskie i Ma┼éopolsk─Ö), jednak ka┼╝dy z region├│w charakteryzuje si─Ö inn─ů specyfik─ů problem├│w. Wojew├│dztwo ┼Ül─ůskie, jako o┼Ťrodek najwi─Ökszego centrum g├│rniczego w┬áPolsce, z pewno┼Ťci─ů stanowi szczeg├│lny przypadek w skali kraju, a nawet wszystkich pa┼ästw cz┼éonkowskich Unii Europejskiej. Pomimo stopniowego odchodzenia od produkcji w─Ögla kamiennego, miejscowa gospodarka w dalszym ci─ůgu w znacznym stopniu pozostaje uzale┼╝niona od g├│rnictwa. Blisko 80 tys. mieszka┼äc├│w woj. ┼Ťl─ůskiego znajduje obecnie zatrudnienie w bran┼╝y oko┼éog├│rniczej. Podkre┼Ťli─ç nale┼╝y, ┼╝e stanowi to blisko po┼éow─Ö og├│lnej liczby wszystkich g├│rnik├│w w┬áUnii Europejskiej. Odej┼Ťcie od wydobycia w─Ögla kamiennego w regionie ┼Ťl─ůskim wymaga─ç b─Ödzie zatem intensywnych dzia┼éa┼ä na rzecz rozwoju M┼ÜP oraz przeciwdzia┼éania wyludnianiu si─Ö teren├│w pog├│rniczych. Transformacja spo┼éeczno-gospodarcza stawia przed regionami trudne zadania, za┼Ť powodzenie jej realizacji wymaga dialogu z partnerami spo┼éecznymi i gospodarczymi oraz ┼Ťrodowiskami lokalnymi.

Z tego powodu istotnym jest, aby ┼Ťrodki dost─Öpne w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji przypisane by┼éy bezpo┼Ťrednio regionalnym programom operacyjnym, stanowi─ůc jeden z priorytet├│w finansowych wyr├│┼╝nionych w programach.┬á Z uwagi na fakt, ┼╝e wymiar terytorialny stanowi podstaw─Ö dla interwencji w ramach planowanego do uruchomienia funduszu, tym bardziej prawid┼éowym i┬áracjonalnym jest w┼é─ůczenie mechanizmu sprawiedliwej transformacji w architektur─Ö program├│w operacyjnych – to one stanowi─ů bowiem podstawowy instrument interwencyjny ukierunkowany na osi─ůgni─Öcie sp├│jno┼Ťci spo┼éeczno-gospodarczej i terytorialnej, ujmuj─ůc uwarunkowania adekwatne dla danego obszaru oraz identyfikuj─ůc najwa┼╝niejsze wyzwania rozwojowe danego regionu. Regionalizacja FST zapewni decyzyjno┼Ť─ç najbli┼╝ej obywateli bezpo┼Ťrednio dotkni─Ötych negatywnymi skutkami transformacji.

Znajomo┼Ť─ç lokalnych uwarunkowa┼ä przy tworzeniu regionalnych program├│w operacyjnych gwarantuje uwzgl─Ödnienie wymiaru terytorialnego mechanizm├│w planowanej interwencji, w tym w┬ászczeg├│lno┼Ťci opracowania terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji, a tym samym korzystnie wp┼éynie na efektywno┼Ť─ç redystrybucji ┼Ťrodk├│w. Poprzez umiejscowienie interwencji transformacyjnych w strukturze regionalnych program├│w operacyjnych uzyska si─Ö wp┼éyw na architektur─Ö dystrybucji ┼Ťrodk├│w, celuj─ůc je dok┼éadnie w dzia┼éania szczeg├│lnie wymagane z punktu widzenia poszczeg├│lnych region├│w.

Podkre┼Ťlenia wymaga tak┼╝e fakt dotychczasowych ÔÇô pozytywnych do┼Ťwiadcze┼ä w programowaniu i┬áwdra┼╝aniu dwufunduszowych program├│w regionalnych, w tym tak┼╝e instrument├│w ZIT/RIT. Wykorzystanie dotychczasowego potencja┼éu instytucjonalnego pozwoli na p┼éynne i efektywne przej┼Ťcie w program tr├│jfunduszowy w perspektywie 2021-2027 (EFRR, EFS+, FST) bez konieczno┼Ťci d┼éugotrwa┼éego i kosztoch┼éonnego budowania i akredytacji nowego systemu zarz─ůdzania z poziomu krajowego.┬á Sukces terytorialnego podej┼Ťcia do wdra┼╝ania tej formy potwierdza tak┼╝e jego ewaluacja wskazuj─ůca na istot─Ö wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ťci za zarz─ůdzanie ┼Ťrodkami, wsparcie gmin o mniejszym potencjale instytucjonalnym, a tak┼╝e animowanie wsp├│┼épracy samorz─ůd├│w lokalnych. Regionalizacja wsparcia, w tym programowanie i wdra┼╝anie FST wraz z EFS+ oraz EFRR mo┼╝liwie jak najbli┼╝ej obywateli automatycznie prze┼éo┼╝y si─Ö na popraw─Ö widoczno┼Ťci efekt├│w Polityki Sp├│jno┼Ťci i nowego funduszu w┼Ťr├│d jej odbiorc├│w.

Zregionalizowanie Funduszu Sprawiedliwej Transformacji znacz─ůco u┼éatwi zachowanie komplementarno┼Ťci wobec EFS+ i EFRR oraz demarkacj─Ö wsparcia i nienak┼éadanie si─Ö interwencji publicznych, co pozwoli mi─Ödzy innymi na sprawne i r├│wnoleg┼ée uruchomienie procesu wdra┼╝ania ┼Ťrodk├│w (szczeg├│lnie w kontek┼Ťcie zasady n+2 a tak┼╝e ÔÇ×lewarowaniaÔÇŁ ┼Ťrodk├│w FST ┼Ťrodkami EFS+ i ┬áEFRR). Ponadto pierwsza ÔÇ×edycjaÔÇŁ funduszu powinna by─ç blisko spo┼éeczno┼Ťci lokalnych, co zagwarantuje poziom regionalny. Zaanga┼╝owanie┬á spo┼éecze┼ästwa i wszystkich zainteresowanych stron b─Ödzie mia┼éo kluczowe znaczenie dla powodzenia wdra┼╝ania Europejskiego Zielonego ┼üadu i┬ábudowania zgody mieszka┼äc├│w dla trudnych zmian.

Dobry pocz─ůtek wdro┼╝enia mechanizmu sprawiedliwej transformacji b─Ödzie stanowi┼é doskona┼é─ů baz─Ö dla kontynuacji programu w nast─Öpnych latach. Skala wyzwa┼ä w regionach g├│rniczych jest bowiem ogromna, i niemo┼╝liwa b─Ödzie realizacja wszystkich cel├│w w trakcie jednej perspektywy finansowej. Dlatego istotnym jest, aby program ten kontynuowany by┼é tak┼╝e w kolejnych perspektywach finansowych, wpisuj─ůc si─Ö w d┼éugofalow─ů wizj─Ö r├│wnowa┼╝enia gospodarki oraz ┼Ťrodowiska.

Zarz─ůd Zwi─ůzku Gmin i Powiat├│w Subregionu Zachodniego Wojew├│dztwa ┼Ül─ůskiego z siedzib─ů w┬áRybniku deklaruje zatem pe┼éne poparcie dla tworzenia Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, podkre┼Ťlaj─ůc jednak fakt, ┼╝e powinien to by─ç jeden z instrument├│w uj─Ötych w ramach regionalnych program├│w operacyjnych. W ten spos├│b ┼Ťrodki przeznaczone dla tego mechanizmu dystrybuowane ÔÇô z poziomu regionalnego ÔÇô b─Öd─ů wydatkowane efektywniej, oraz w lepszym stopniu odpowiada─ç b─Öd─ů na zdiagnozowane w regionie problemy i spe┼éni─ů cel dla kt├│rego zosta┼éy powo┼éane ÔÇô pomoc w┬átransformacji strukturalnej i gospodarczej region├│w typowo g├│rniczych.

 

Zast─Öpca Przewodnicz─ůcego Zarz─ůdu
Zwi─ůzku Gmin i Powiat├│w Subregionu Zachodniego
Wojew├│dztwa ┼Ül─ůskiego z siedzib─ů w Rybniku
Piotr Kuczera